Emekli Ebe Fatma Sarıhan Türkmen ile 2018 yılında yazdığı "Işığı Arayan Köy Kızı- Bir Ebenin Anıları" Kitabını okuyarak tanıştım. Kitabın ilerleyen sayfalarında duyduğum heyecanla kendisine ulaşmaya çalıştım. Yaz için gittiği Ordu'da kendisine telefonla ulaştım. Pek çok telefon görüşmesi yaptık. Baskısı biten kitabı Ankara Nobeltıp Kitap Evinden tekrar basılmasına vesile oldum. Kitabı ve yazarı İzmir'de Ege Üniversitesi Ebelik Bölümü öğrencileri buluşturdum. Üşenmedi, kırmadı İstanbul'dan uçağa binip İzmir'e geldi.
Bu ilk adımların arkası geldi. Pek çok kez değişik vesilelerle, İstanbul'da, Ordu'da, İzmir'de bir araya geldik. Sözlü tarih görüşmeleri yaptık. 2018 yılından 2026 yılına kadar pek çok paylaşım dostluğumuzu pekiştirdi.
Anadolu Ebeleri Belgeseli için röportaj verdi. Belgeselin bitmiş halini belgeseli çeken Yönetmen Erdoğan Kar, ben ve Fatma abla ilk kez Fatma ablanın İstanbul'daki evinde birlikte izledik.
Ordu'da kendisini evinde ziyaret ettim. Birlikte 1960'lı yıllarda çalıştığı Giresun Kaşdibi Sağlık Evine gittik.
Fatma abla 2023 yılında başkanlığını yaptığım I. Uluslararası ve Ulusal Ebelik Tarihi Kongre'sinin hem oturum başkanı hem konuşmacısıydı.
Farkı üniversitelerin ve derneklerin düzenlediği kongrelerde konuşmacı olarak ebe akademisyenler, öğrenciler ve meslektaşlarımız ile deneyimlerini paylaştı, ilham verdi. Rol model oldu.
2025 yılında kurduğumuz Ebelik Tarihi Araştırmaları ve Eğitimi Derneği'nin Onursal Üyesi.
Fatma ebe okuma tutkusunu ve ebe okuluna gitme öyküsünü şöyle anlatıyor.
İlkokul bittikten sonra öğrenime devam edebilmenin bildiğimiz tek yolu yatılı öğretmen okullarıydı. Öğretmenim, başarılı bir öğrenci olduğumu söyleyerek bu okulun sınavlarına katılmam için annemi ikna etmeye çalıştı. Ama köyde, kızları okutmak gibi bir gelenek yoktu. Bu dine de, geleneklere de aykırıydı. Kadınlar köyde yabancı bir erkek gördüklerinde başörtülerini biraz daha kapatıyorlardı. Kızların analarının dizinin dibinden ayrılması, uzaklara gidip okuması duyulmuş, görülmüş şey değildi. Erkek çocuklar içinse durum farklıydı. Birlikte mezun olduğumuz erkek kardeşim Zeki öğretmen okulu sınavlarına gitmiş, bense gönderilmemiştim.
Bir akşam Hocagilin Hamdı ağabey ziyaretimize geldi. Konuşma sırasında ebe okullarından söz etti. “Sen ebe okuluna başvur, girmek zor değil, bir yılda mezun olup meslek sahibi oluyorlar, senin de mesleğin olur” dedi.
O yıl köyümüze bir ebe atandı. Köye gelen ilk ebeydi. Bizim köy de içinde olmak üzere beş altı köyden sorumluydu. Köylerimizde o zamana kadar doğumlar, yaşlı kadınların bildik yöntemleriyle yapılıyordu. Benim başaramadığımı bir başkası başarmış, okuyup meslek sahibi olmuştu. Okumuş tanımadığı köylere atanmıştı. Ebeye bir şey olduğu yoktu. Bu, benim gerekçelerimi güçlendiriyordu
Fatma Sarıhan Türkmen'in yaşam öyküsünü "Işığı Arayan Köy Kızı- Bir Ebenin Anıları" Kitabında okuyabilirsiniz.
Doç. Dr. Ummahan Yücel
